10 / 40
Pro Medico
•
sierpień/wrzesień 2016
8
POSTĘPOWANIE KARNE
Organem uprawnionym do zwolnienia lekarza – świadka – z ta-
jemnicy lekarskiej, na każdym etapie tego postępowania, jest
sąd, który bada przesłanki konieczne do zwolnienia. Warunkami
tymi, zgodnie z przepisem art. 180 § 2 Kpk., są: uzyskanie infor-
macji objętych tajemnicą jest niezbędne dla dobrawymiaru spra-
wiedliwości, a okoliczność nie może być ustalona na podstawie
innego dowodu. W przypadku wydania przez sąd postanowienia
o zwolnieniu lekarza z tajemnicy lekarskiej – przesłuchanie sądu
odbywa się na rozprawie z wyłączeniem jawności.
Ujawnienie w postępowaniu karnym informacji objętych ta-
jemnicą aktualnie jest możliwe także w przypadku, gdy pacjent
wyrazi zgodę na ujawnienie informacji objętych tajemnicą, albo
osoba bliska (po śmierci pacjenta) wyrazi taką zgodę, a inna oso-
ba bliska nie wniesie sprzeciwu co do ujawnienia tych informacji.
W takim przypadku przesłuchanie lekarza odbywa się co do za-
sady na rozprawie jawnej. Jako osobę bliską należy rozumieć
małżonka, krewnego lub powinowatego do drugiego stopnia
w linii prostej, przedstawiciela ustawowego, osobę pozostającą
we wspólnym pożyciu lub osobę wskazaną przez pacjenta.
Wydaje się, że w tych sprawach, w których sąd nie wydał posta-
nowienia o zwolnieniu lekarza z tajemnicy lekarskiej, a zostanie
on wezwany na przesłuchanie w charakterze świadka, koniecz-
nym będzie żądanie przez niego okazania oświadczenia pacjen-
ta o wyrażaniu zgody na ujawnienie tajemnicy (a po śmierci pa-
cjenta – oświadczenia o zgodzie, złożonego przez osobę bliską
lub ewentualnie sprzeciwu innej osoby bliskiej).
Podkreślenia wymaga, że w niektórych sytuacjach nie ma możli-
wości przesłuchania lekarza – świadka. Zgodnie bowiem z prze-
pisem art. 52 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, nie wol-
no przesłuchiwać osób obowiązanych do zachowania tajemnicy
jako świadków na okoliczność wypowiedzi osoby, wobec której
podjęto czynności wynikające z niniejszej ustawy, co do popeł-
nienia przez nią czynu zabronionego pod groźbą kary. Powyższy
zakaz stosuje się odpowiednio do lekarzy wykonujących czynno-
ści biegłego.
PROCEDURA CYWILNA
Kodeks postępowania cywilnego nie przewiduje wprost regulacji
dotyczącej zwalniania lekarza – świadka z obowiązku zachowania
tajemnicy lekarskiej. Przepis art. 261 § 2 kodeku stanowi, że
świa-
dek może odmówić odpowiedzi na zadane mu pytanie
, jeżeli
zeznanie mogłoby narazić jego lub jego bliskich, wymienionych
w paragrafie poprzedzającym, na odpowiedzialność karną, hańbę
lub dotkliwą i bezpośrednią szkodę majątkową, albo
jeżeli zezna-
nie miałoby być połączone z pogwałceniem istotnej tajemnicy
zawodowej
.
Tym samym, w postępowaniu cywilnym – w przeciwieństwie
do procedury karnej – nie przewidziano szczególnego trybu zwal-
niania lekarza z tajemnicy lekarskiej. Do oceny lekarza pozostaje,
czy odpowiedź na zadane pytanie, w kontekście prowadzonej spra-
wy, będzie stanowić pogwałcenie istotnej tajemnicy zawodowej.
Jak przyjęto w uzasadnieniu wyroku Sądu Okręgowego w Ko-
szalinie z 28.12.2005 r., sygn. akt VII Ca 982/05, na podstawie
Szanowne Koleżanki, Szanowni Koledzy!
Tajemnica lekarska od wieków wpisana jest w wykonywanie za-
wodu lekarzy i lekarzy dentystów, stanowiąc niezwykle ważny
fundament naszych relacji z pacjentem. Zapewnienie ochrony
informacji uzyskanych od pacjenta, w szczególności o stanie jego
zdrowia, jest jednym z podstawowych obowiązków każdego
z nas. W związku z wejściemw życie z dniem 5 sierpnia br. nowe-
lizacji przepisów ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty
w zakresie tajemnicy lekarskiej i zasad ujawniania informacji nią
objętych, uprzejmie informuję, prosząc jednocześnie o szczegól-
ną ostrożność w nowych uwarunkowaniach prawnych:
– Nowelizacja wprowadza konieczność ujawniania przez lekarzy
na wniosek osób bliskich pacjenta, który zmarł, informacji ob-
jętych tajemnicą lekarską. Dotyczy to także przypadków, gdy
pacjent za życia nie upoważnił żadnej osoby do uzyskania infor-
macji o swoim stanie zdrowia lub wprost sprzeciwił się przekazy-
waniu takich informacji.
– Trudnością w stosowaniu wskazanej regulacji będzie faktyczne
ustalenie kręgu osób bliskich uprawnionych do żądania informa-
cji objętych tajemnicą lekarską i uprawnionych do sprzeciwienia
się ujawnienia przez lekarza tych danych.
– Zmienione przepisy dotyczą także zasad zwalniania lekarzy
z tajemnicy lekarskiej w postępowaniu karnym.
Z uwagi na m.in. wspomniane wyżej trudności w interpretacji
nowych przepisów, jak również indywidualny charakter poszcze-
gólnych spraw, zachęcam do kierowania pytań i wyjaśniania
wszelkich wątpliwości z Zespołem Radców Prawnych ŚIL. Kon-
takt możliwy jest osobiście w siedzibie Śląskiej Izby Lekarskiej, jak
również drogą mailową –
prawnik@izba-lekarska.org.plbądź
telefonicznie pod numerem: 32 60 44 265.
Z koleżeńskimpozdrowieniem,
Jacek Kozakiewicz
Tajemnica lekarska
Komunikat Prezesa ORL
Opracowanie prawne
Tajemnica lekarska i poszczególne procedury
W związku z nowelizacją przepisów dotyczących tajemnicy lekarskiej, uzasadnio-
nym jest przypomnienie regulacji w zakresie zwalniania lekarzy z obowiązku jej
dochowania w poszczególnych procedurach, gdyż w codziennych sytuacjach leka-
rze coraz częściej stykają się z różnego rodzaju postępowaniami, w których infor-
macje o stanie zdrowia pacjenta odgrywają ważną rolę.
z działań samorządu