29 / 40
27
Pro Medico
•
grudzień 2016/styczeń 2017
Fot.: Eugeniusz J. Kucharz
medycyna bez granic
OBELISK DR. HEIDLERA
W każdym przewodniku o Mariańskich
Łaźniach znaleźć można wzmiankę,
że w centralnym parku im. V. Skalníka
znajduje się pomnik poświęcony dok-
torowi Heidlerowi. I na tym urywają się
wszystkie na ten temat informacje. Spa-
cerując po parku, bez trudu można zna-
leźć pokaźny, neoklasycystyczny obelisk,
z dwoma prawie identycznie brzmiącymi
napisami – po łacinie i po niemiecku:
Wiel-
ce szanownemu szlachcicowi dr. Karlowi
Józefowi Heilbornowi, wybitnemu lekarzo-
wi, zasłużonemu dla uzdrowiska, którym
kierował przez długie czterdzieści lat ten
kamień głoszący chwałę wielkiego huma-
nisty, wznieśli wdzięczni Polacy, 1858.
Taki
napis niewątpliwie wzbudza zaciekawie-
nie przybysza z Polski i zacząłem szukać
informacji, kim był dr Heidler.
DR KAROL JÓZEF HEIDLER
Dr Karol Józef Heidler urodził się 26 stycz-
nia 1792 r. w Falkov (obecna nazwa: So-
kolov; nazwa niemiecka: Falkenau an der
Eger). Był drugim dzieckiem Jana, wy-
twórcy uprzęży. Ukończył szkołę pijarów
w Ostrawie i studiował medycynę w Pra-
dze, uzyskując dyplom lekarza w 1818 r.
Po studiach został lekarzem uzdrowiska
w Mariańskich Łaźniach, wielce przyczy-
niając się do rozwoju zdrojowiska. Było
odwiedzane przez wielu znakomitych
gości, a jego naczelny lekarz dostąpił sze-
regu wyróżnień, m.in. otrzymując Medal
św. Stanisława, nadany przez cara Miko-
łaja I i Order Czerwonego Orła nadany
przez cesarza Fryderyka Wilhelma III. Był
członkiem honorowym wielu towarzystw
naukowych, w tym Krakowskiego Towa-
rzystwa Lekarskiego. W 1858 r. uzyskał ty-
tuł szlachecki nadany przez cesarza Austrii
Franciszka Józefa I. W herbie dr. Heidlera
widnieje wąż Asklepiosa i kopuła budyn-
ku pijalni wód w Mariańskich Łaźniach.
W tym samym roku z powodu choroby
oczu dr Heidler musiał zrezygnować z pra-
cy, zamieszkał w dzielnicy Pragi Vinoh-
rady, gdzie zmarł 13 maja 1866 r. Pocho-
wany został w Mariańskich Łaźniach. Tyle
mówi życiorys, niestety nie wyjaśnia on
historii powstania pomnika.
DALSZE POSZUKIWANIA
W Muzeum Miejskim i dostępnych w tam-
tejszej bibliotece książkach znalazłem
wzmiankę, że dr Heidler władał wieloma
językami, w tym polskim. Leczył też Fryde-
ryka Chopina, który przebywał w uzdrowi-
sku w lecie 1836 (co upamiętnia odrębna
tablica). Pewną sugestią jest informacja,
że w Mariańskich Łaźniach leczyli się po-
wstańcy polscy. Może oni wystawili leka-
rzowi uzdrowiska pomnik?
Podczas pobytu w Czechach odwiedziłem
też cmentarz miejski w Mariańskich Łaź-
niach i ze smutkiem odnalazłem zdewa-
stowany grób rodziny Heidlerów. Szkoda,
że miasto nie pamięta o lekarzu, któremu
tak wiele zawdzięcza.
BYŁ PRZYJACIELEM GOETHEGO
Bez związku z dziejami pomnika, ale in-
teresująca jest wiadomość o długoletniej
przyjaźni Johanna Wolfganga Goethego
z dr. Heilderem. Spotkali się pierwszy raz
w1820, awnastępnych latach (1821-1823)
Goethe przebywał często w uzdrowisku,
a potem wymieniali listy, aż do śmierci
Goethego w 1832 r. Co ciekawe, Goethe
był świadkiem na chrzcie syna Heidlera,
gdyż jako protestant nie mógł być ojcem
chrzestnym. Pobyt Goethego w Mariań-
skich Łaźniach łączył się z jego wielką mi-
łością. Jako 72-letni mężczyzna zakochał
się w liczącej lat 17 pannie Ulrice von Le-
vetzow. Historycy sprzeczają się co do in-
tensywności ich związku, ale wspomniana
Ulryka jest zaliczana do licznych kochanek
wielkiego poety. Była jego ostatnią miło-
ścią. Niestety, odrzuciła propozycję zosta-
nia żoną. Goethe traktował oświadczyny
poważnie, a trwałym i pięknym śladem
jego miłości jest napisana w uzdrowisku
smutna Marienbader Elegie. Ulryka nie
wyszła za mąż i zmarła samotnie w sędzi-
wymwieku. Dzisiaj w uzdrowisku znajduje
się pomnik Ulryki i Goethego.
ZAGADKANIEODSZYFROWANA
Mimo wielu poszukiwań, nie odnalazłem
wyjaśnienia historii pomnika wystawione-
go przez wdzięcznych Polaków i sprawę
zostawiam do dalszych prac historycz-
nych. Może Czytelnicy coś o tym wiedzą?
Eugeniusz Józef Kucharz
Z cyklu: Medyczne ślady na szlaku wędrówek po świecie
Tajemniczy polski pomnik
w Mariańskich Łaźniach
W Mariańskich Łaźniach – znanym uzdrowisku czeskim, w centrum miasta znaj-
duje się obelisk z XIX w. dedykowany dr. Karlowi Józefowi Heidlerowi z adnotacją
„od wdzięcznych Polaków”. Historia tego pomnika pozostaje do końca nieznana.
Pomnik Heidlera (Heidlerův obelisk) „od wdzięcznych Polaków” w centralnym parku Mariań-
skich – tablica z napisem łacińskim.