22 / 40
Pro Medico
•
kwiecień 2018
20
stomatologia
ZAPALENIE PRZYZĘBIA – PRZYCZYNA
PRZEDWCZESNEJ UTRATY ZĘBÓW
Zapalenie przyzębia to, obok próchnicy,
najczęstsza przyczyna przedwczesnej utraty
zębów. Czynnikiem pierwotnie patogen-
nym są wirulentne bakterie płytki bakteryj-
nej bądź względnie bakterie saprofitycznie
zasiedlające jamę ustną (ponad 700 gatun-
ków – Berezow i wsp. 2011 r.).
Ważną jednak rolę w inicjacji, ekspresji
i progresji tego schorzenia odgrywa system
obronny gospodarza. To właśnie zaburzenia
równowagi pomiędzy miejscowymi możli-
wościami obronnymi organizmu a bakteria-
mi sprawia, że część bakterii flory fizjologicz-
nej staje się periopatogenami. Jako choroba
wieloczynnikowa, modyfikowana jest przez
zewnętrzne czynniki ryzyka, tj.: czynnik
genetyczny, współistniejące choroby ogól-
noustrojowe, nawyki, czynniki psychogenne
oraz otoczenie, wiek i płeć pacjenta.
PRZEBIEG LECZENIA
We wszystkich przypadkach
periodontitis
przebieg leczenia jest podobny. Opiera się
na algorytmie postępowania składającego
się z czterech faz terapii. Jednak podejście
indywidualne, w każdym przypadku klinicz-
nym, jest niezbędne.
1 faza – ogólna, w której zespół terapeutycz-
ny stawia wstępną diagnozę na podstawie
badania, wywiadu, konsultacji ogólnolekar-
skich i planuje postępowanie terapeutyczne.
2 faza –przyczynowa (higienizacyjna), wktó-
rej przeprowadzane są zabiegi eliminujące
płytkęnazębną i usuwanewszystkieczynniki
sprzyjające jej nadmiernemu powstawaniu.
3 faza – korekcyjna, polegająca na wyrów-
naniu ujemnych skutków przebytej choroby
przyzębia poprzez leczenie ortodontyczne,
protetyczne, chirurgię periodontologiczną,
implantologię.
4 faza – podtrzymująca, mająca na celu
utrzymanie osiągniętych wyników leczenia.
Współpraca zespołu stomatologicznego
z pacjentem ma za zadanie ciągłą motywa-
cję pacjenta, weryfikację wcześniejszych
wyników leczenia i zapobiegania reinfekcji.
NIECHIRURGICZNA ELIMINACJA
PERIOPATOGENÓW
Współczesna periodontologia dąży do moż-
liwie jak największej eliminacji periopato-
genów, rezygnując z metod chirurgicznego
dostępu do wnętrza kieszeni. Redukcja bak-
terii przeprowadzana jest z wykorzystaniem
narzędzi ręcznych i maszynowych. Użycie
jednych, jak i drugich, jest tak samo efektyw-
ne, ale nie daje możliwości pełnej eliminacji
biofilmu, szczególnie w przypadku głębo-
kich kieszeni. Na instrumentarium ręczne
składają się skalery i kirety wykonane ze stali,
węglikawolframu czy tworzywa sztucznego.
Drugą grupę stanowią instrumenty maszy-
nowe, skalery piezoelektryczne i magneto-
strykcyjne oraz szczotki i gumki polerskie.
Procedury z wykorzystaniem instrumenta-
rium ręcznego lub maszynowego określa-
ne są mianem SRP
(scaling i root planing
).
Są podstawową formą operatywy i zapew-
niają usunięcie kamienia nad i poddziąsło-
wego oraz wygładzenie powierzchni korze-
nia (usunięcie martwego cementu, odsło-
nięcie włókien kolagenowych). Aby zwrócić
jednak uwagę na delikatne i oszczędne
opracowanie cementu, wprowadzono poję-
cie
periodontal debridmend
, ponieważ udo-
wodniono, że toksyny nie penetrują cemen-
tu korzeniowego. Bardzo dokładne, planowe
i systematyczne SRP (metoda kwadrantowa)
daje redukcję liczby bakterii rzędu 60-70%.
Aby zwiększyć skuteczność zabiegówmanu-
alnych, bezpośrednio po ich zakończeniu,
w celu dodatkowej detoksykacji, kilkakrot-
nie przepłukujemy kieszonki roztworami
antyseptyków (np. chlorheksydyny, octeni-
dyny). Aby przedłużyć ten efekt, stosujemy
też adhezywne żele na bazie tych samych
substancji.
Bardzo pomocna okazała się również
metoda piaskowania powierzchni korze-
nia za pomocą piaskarek stomatologicz-
nych wykorzystujących środek abrazyjny
na bazie glicyny lub erytrolu, rozkładający
się w tkankach. Dzięki zaprojektowaniu
specjalnej silikonowej dyszy stało się moż-
liwe skuteczne przeprowadzenie zabiegu
w kieszonkach o głębokości do 6 mm.
Zjawisko piezoelektryczne z równocze-
sną abrazją zostało wykorzystane również
w tzw. terapii vectorowej. Vector Paro
to urządzenie, które pracując bez wibracji,
daje możliwość wykonania zabiegu bez-
boleśnie i całkowicie atraumatycznie dla
tkanek. Usuwanie biofilmu i polerowanie
korzenia zęba odbywa się za pomocą płynu
antyseptycznego pod dużym ciśnieniem,
zawierającego w swym składzie hydrok-
syapatyt, zamykający dodatkowo kanaliki
zębinowe, ochraniając ząb przed demine-
ralizacją i nadwrażliwością pozabiegową.
FULLMOUTHDISINFECTION
W 1995 r. Quirynen opracował strategię
polegającą na całościowym odkażeniu jamy
ustnej FMD (
full mouth disinfection
). Skiero-
wana jest ona do pacjentów z prawidłowo
funkcjonującym układem immunologicz-
nym. Polega ona na jednoczasowymoddzia-
ływaniu mechanicznym (usunięcie złogów
nad i poddziąsłowych) oraz antyseptycznym
(użycie preparatów chlorheksydyny w dniu
zabiegu do kieszonki i kontynuacji przez
samego pacjenta w warunkach domowych
przez dwa tygodnie w tzw. niszach ekolo-
gicznych, np. język, migdałki, kieszenie przy-
zębne). Dzięki temu jest procedurą wykony-
waną w krótkim czasie i dającą duży procent
redukcji periopatogenów ze zminimalizowa-
nym ryzykiem reinfekcji kieszonek (główna
wadametody tradycyjnej – kwadrantowej).
Kolejnym krokiem mającym na celu zmniej-
szenie liczby bakterii jest połączenie FMD
z antybiotykoterapią ogólną. Należy jednak
zaznaczyć, że metoda ta zarezerwowana
jest dla wybranych sytuacji klinicznych,
tj. np. agresywnego zapalenia przyzębia lub
martwiczo-wrzodziejącego zapalenia przy-
Niechirurgiczne leczenie zapaleń przyzębia
Fot. Obraz licencjonowany przez Drukarnia Chroma