18 / 40
Pro Medico
•
kwiecień 2018
16
temat wydania: tajemnica lekarska
objętych tajemnicą lekarską, inna osoba
bliska nie zaneguje tego faktu i będzie
przeciwko ujawnianiu danych dotyczą-
cych sytuacji zdrowotnej danego pacjen-
ta. Zaznaczyć również należy, że powyższe
rozwiązania prawne spotkały się ze sprze-
ciwem ze strony samorządu lekarskiego.
W sprawę zaangażował się także Rzecz-
nik Praw Obywatelskich, który wystąpił
do Ministra Zdrowia o wyjaśnienie spra-
wy. Z uwagi na kontrowersyjny charakter
regulacji, prowadzone są obecnie rozmo-
wy mające na celu zmianę powołanych
wyżej ustaw i odejście od regulacji zwal-
niania z tajemnicy lekarskiej przez osoby
bliskie.
POSTĘPOWANIE SĄDOWE
Na tym etapie sąd rozpoznający sprawę
jest uprawniony do zwolnienia lekarza –
świadka, celem umożliwienia złożenia mu
zeznań. Zwrócić należy uwagę, że w tych
sprawach, w których lekarz otrzymał
wezwanie, a ma być przesłuchany jako
świadek na okoliczność, która w jego oce-
Otrzymuje lekarz wezwanie z prokuratury...
ciąg dalszy ze str. 15
nie mogłaby naruszać tajemnicę lekarską,
a równocześnie nie zostało wydane przez
sąd postanowienie o zwolnieniu z tajem-
nicy lekarskiej (z zastrzeżeniem spraw,
w których osoba bliska wyraziła zgodę),
zobowiązany jest upomnieć się o takowe
zwolnienie. Składanie zeznań (gdy obej-
mują informacje objęte tajemnicą lekar-
ską) bez stosownego zezwolenia naraża
lekarza na odpowiedzialność na różnych
płaszczyznach.
ASPEKTPRAKTYCZNYPRZESŁUCHANIA
Przesłuchanie dla lekarza wiąże się zawsze
z dużym stresem i jest zdarzeniem nieco-
dziennym. Tym niemniej warto pamiętać,
że w takiej sytuacji warto zachować spo-
kój. Wielu lekarzy obawia się, że zosta-
ną im przedstawione zarzuty. Droga
do wydania takiego postanowienia jest
stosunkowo długa i dla znakomitej czę-
ści przesłuchiwanych lekarzy kończy się
na jednym przesłuchaniu w charakterze
świadka. Z uwagi na fakt, iż prokurator jest
prawnikiem, nie posiada wiedzy medycz-
nej, którą z kolei dysponuje lekarz, na tym
ostatnim spoczywa zadanie przedsta-
wienia sytuacji, o którą padają pytania.
Oprócz udzielenia informacji dotyczących
konkretnego pacjenta, w niektórych spra-
wach warto wskazać, w jakich okoliczno-
ściach przyszło lekarzowi pracować (tzn.
czy działał niezbędny do leczenia pacjen-
ta sprzęt, ilu pacjentów lekarz miał pod
swoją opieką, czy równocześnie nie było
konieczności udzielenia pilnej pomocy
innemu pacjentowi w stanie zagrożenia
życia bądź zdrowia). Uzyskanie powyż-
szych informacji przez organ prowadzący
postępowanie karne pozwoli na uzyska-
nie pełnego obrazu sytuacji i przebiegu
zdarzeń.
Pozostaje żywić nadzieję, że przekazanie
powyższych informacji dla większości
Czytelników „Pro Medico” następuje, aby
pokazać szeroką perspektywę zagadnie-
nia tajemnicy lekarskiej.
Katarzyna Różycka
radca prawny
Zespół Radców Prawnych ŚIL
W Prokuraturze Regionalnej w Katowicach wyodrębniony został
dział do spraw błędów medycznych, w którym prokuratorzy bada-
ją prawidłowość, medyczną zasadność i adekwatność procedur
leczniczych zakończonych śmiercią pacjenta. Z kolei w podległych
Prokuraturach Okręgowych w Katowicach i Gliwicach funkcjonu-
ją działy, których domeną są błędy medyczne skutkujące ciężkim
uszkodzeniem ciała pacjenta.
W całym 2017 r. we wszystkich prokuraturach regionu kato-
wickiego (tzn. w Prokuraturze Regionalnej w Katowicach,
Prokuraturach Okręgowych w Katowicach, Gliwicach, Czę-
stochowie i Bielsku-Białej oraz 36 podległych im prokuratu-
rach rejonowych) prowadzonych było łącznie 648 postępo-
wań z obydwu przywołanych kategorii. Spośród tej liczby
aktem oskarżenia zakończono 12 spraw, w których oskarżo-
no 17 osób. W 164 sprawach wydane zostały postanowienia
o umorzeniu, zaś w 16 odmówiono wszczęcia postępowania
przygotowawczego.
Metodyka prowadzenia każdej jednostkowej sprawy o tzw.
błąd medyczny
, wiąże się nierozerwalnie z koniecznością przesłu-
chania w charakterze świadka lekarza, biorącego udział w bada-
nych procedurach leczniczych. To z kolei aktualizuje problem trybu,
w jakim lekarz zostaje skutecznie zwolniony z ciążącego na nim
prawnego obowiązku zachowania tajemnicy lekarskiej bez obaw
o odpowiedzialność karno-zawodową, z tytułu jej nieuprawnio-
nego ujawnienia przed organem postępowania przygotowawcze-
go. Obowiązek zachowania w tajemnicy informacji, dotyczących
pacjenta przez lekarza, wynika z konieczności respektowania kon-
stytucyjnych praw obywatelskich do ochrony życia prywatnego.
Dla potrzeb omówionego poniżej problemu, zasadzającego się
Prokurator Ireneusz Kunert, kierownik VII Samodzielnego Działu
do Spraw Błędów Medycznych, członek Zespołu Prasowego Prokuratu-
ry Regionalnej w Katowicach:
***
na prowadzeniu przez organy ścigania spraw o tzw. lekarskie błędy
medyczne na gruncie prawa karnego, zakres tajemnicy lekarskiej
postrzegany jest przez pryzmat wszelkich danych, dotyczących sta-
nu zdrowia pacjenta, względem którego zostają
in concreto
wdro-
żone i przeprowadzone procedurymedyczno-lecznicze o charakte-
rze diagnostyczno-terapeutyczno-profilaktycznym.
Należy założyć, iż każdemu lekarzowi znane jest prawne źródło
umocowania, zakres oraz treść ciążącej na nim tajemnicy zawo-
dowej, będącej wyrazem respektowania prawa pacjenta do dys-
krecjonalności informacji z nim związanych, byleby uzyskanych
w związku z wykonywaniem zawodu medycznego, jak też prze-
słanki odstępstw od tej reguły, wynikające z przepisu art. 40 ustawy
z dnia 5 grudnia 1999 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz.U.
z 2015 r. poz. 464, z późn. zm.).
Zrozumiałe z kolei mogą być
wątpliwości towarzyszące leka-
rzowi, wezwanemu przez prokuratora w celu przesłuchania
w charakterze świadka
, na okoliczności, na które rozciąga się obo-
wiązek zachowania tajemnicy lekarskiej w sytuacji, gdy procesowa
czynność przesłuchania nie zostanie poprzedzona prawomocnie
zakończoną, sądową procedurą zezwalającą organowi postępowa-
nia przygotowawczego (śledztwa/dochodzenia) na przesłuchanie
imienne wskazanego lekarza w tym zakresie.
W stanie prawnym, obowiązującym do dnia 5 sierpnia 2016 r., brak
zgody właściwego sądu, udzielonej organowi procesowemu w try-
bie i na zasadach określonychw art. 180 par. 2 Kodeksu postępowa-
nia karnego, jednoznacznie negatywnie zamykał kwestię możliwo-
ści przesłuchania lekarza na okoliczności objęte prawnie chronioną
tajemnicą lekarska. Charakter, kierunek i zakres nowelizacji przepi-
sów art. 181 par. 1 i 1a Kodeksu postępowania karnego, dokona-