27 / 36
27
Pro Medico
•
marzec 2018
kultura
Imię Hippokratesa zna każdy lekarz.
Podobnie jego wizerunki spotyka się czę-
sto. Nie zawsze łatwo ustalić, na ile uka-
zują one prawdziwy wygląd wielkiego
lekarza.
ŚREDNIOWIECZNEMANUSKRYPTY
Mniej wiarygodnym źródłem materiału ilu-
strującego wygląd Hippokratesa są obrazy
zawarte w powstałych w średniowieczu
manuskryptach i nieco późniejsze wizerun-
ki. Mimo że dowolność ukazywania postaci
wśród ówczesnych artystów była duża i nie
cechowała ich troskao zgodność ze źródłami,
nie można wykluczyć, że mogli mieć wgląd
wmateriały ikonograficzne dzisiaj niedostęp-
ne. Z czasów średniowiecza pochodzi dysku-
sja o nakryciu głowy Hippokratesa. Nosił on
na głowie, zgodnie z biografią pióra Soranu-
sa (greckiego lekarza urodzonego w Efezie,
praktykującego w Aleksandrii i Rzymie, I/II w.
n.e.), tzw.
himation
, będący rodzajem pele-
ryny, którą można było założyć także na gło-
wę, lub
pilos
, czyli rodzaj stożkowej czapki.
Za himationem przemawia fakt, iż przedsta-
wiciele wyższych warstw nie nosili pilosu.
Opierając się na tym życiorysie, w którym
znajduje się opis wskazujący, że wizerunki
Hippokratesa (dostępne autorowi w staro-
żytności) przedstawiają go z nakrytą głową,
tak też przedstawia go miniatura bizantyjska
z XIV w., znajdująca się w rękopisie przecho-
wywanymwBibliotèque NationalewParyżu.
Jest ona często reprodukowana jako ilustra-
cja do prac o Hippokratesie (ryc. 1).
Dr August prezentuje swoje wiersze w Domu
Lekarza (Koncert Pro Memoria)
Poważne słowa traktowanie ...
– Czy pisanie wierszy stanowiło dla Pana
odskocznię od codziennych lekarskich
obowiązków?
– Chciałem przekonać się, czy poza medycy-
ną i sportem potrafię coś jeszcze. Zacząłem
przenosić na papier to, co mi w duszy grało,
w takt „Człowiek, którego kocham” i „Błękit-
nej rapsodii”Gershwina.
– Kto jest najwierniejszym i pierwszym
czytelnikiemPana utworów?
– Na pierwszym miejscu jest Żona, która
dokonuje korekty mojego pisania. Rodzi-
cami chrzestnymi mojej twórczości była
redaktorka kwartalnika, w którym debiuto-
wałem, pani Pola Burzyńska oraz dr Ryszard
Pachecki, który zaproponował mi spisanie
wspomnień o profesorach naszej uczelni,
a następnie umieścił wraz z moimi zdjęciami
w swojej książce
„Kwiatki zmedycznej łąki”.
Dr Stefan August otrzymał od Urzędu Mia-
sta Dąbrowa Górnicza tytuł „Człowieka
z pasją” w 2014 r. Jest laureatem wyróżnie-
nia – statuetki Juliana Tuwima – za zestaw
„Fraszki i myśli” w V ogólnopolskim Kon-
kursie Literackim w Łodzi, który odbył się
w 2015 r. W 2016 r. zostało mu przyznany
Medal ŚIL „Za Wybitne Osiągnięcia Pozame-
dyczne”. Jest członkiem Unii Pisarzy Lekarzy
i Komisji Kultury ŚIL.
Zamłodumarzyłeś o biegunie
I białe noce ci się śniły.
A teraz przyszły białe noce
I inny biegun i mniej siły.
AM
Jak wyglądał Hippokrates?
Część 3
Z innych podobizn Hippokratesa wymie-
nić należy grafikę ukazującą Hippokratesa
wykonaną przez Piotra Pawła Rubensa (1577-
1640), na podstawie rysunku znanego rytow-
nika flamandzkiego Paulusa Pontiusa (1603-
1658), datowaną na rok 1638. Rysunek miał
być oparty na rzeźbach starożytnych. Uważa
się jednak, że był on wytworem fantazji arty-
sty (ryc. 2).
Wędrując po Muzeum Techniki w Istambu-
le natrafiłem na płaskorzeźbę będąca kopią
ryciny średniowiecznej przedstawiającej
trzech wielkich lekarzy: Galena, Awicennę
(czyli Ibn Sine) i Hippokratesa. Wydaje się,
że jest ona wyłącznym wytworem fantazji
artysty (ryc. 3).
Eugeniusz J. Kucharz
Miniatura bizantyńska z XIV wieku
przedstawiająca Hippokratesa.
Hippokrates na rysunku wykonanym
przez Piotra Rubensa w 1638 r.
Płaskorzeźba przedstawiająca Awicennę (Ibn Sine), Galena i Hippo-
kratesa znajdująca się w Istambule.
Fot. Archiwum S. Augusta
Fot. Grażyna Ogrodowska
Fot. E.J. Kucharz