ProMedico PS Pismo Śląskiej Izby Lekarskiej w Katowicach czerwiec 2015 nr 223

26 / 40

Pro Medico postscriptum• czerwiec/lipiec 2015 24
farmakologia
Cierpienie ludzi dotkniętych niepożądanym działaniem talido-
midu nie poszło na marne.
Znajomość mechanizmu działania talidomidu pozwoliła otrzy-
mać szereg pochodnych, które zostały zastosowane do leczenia
trądu (14), łuszczycowego zapalenia stawów i białaczek (3, 6, 13,
32).
Istotnym problemem jest zakres informacji o działaniach niepo-
żądanych leków.
Firmy starają podać jak najwięcej informacji o działaniach niepo-
żądanych. Duża liczba działań niepożądanych w drukach infor-
macyjnych chroni firmę przed konsekwencjami prawnymi.
Tan i inni (31) stwierdzili, że średnio, większość najczęściej sto-
sowanych leków posiada 50 działań niepożądanych, niektore
informacje o lekach podają nawet dla jednego leku 150 działań
niepożądanych. Tak duża liczba działań niepożądanych, kształ-
tuje u chorego efekt nocebo tj. negatywne nastawienie do leku.
W takich przypadkach chory unika stosowania leku z licznymi
działaniami niepożądanymi w obawie przed utratą zdrowia.
Działania niepożądane wymieniane w drukach informacyjnych
leków i w różnych bazach o leku często pokrywają się z dolegli-
wościami, z którymi chory zgłasza się do lekarza (31).
W większości druków informacyjnych wymienia się bóle pleców,
łatwe męczenie się (osłabienie), bóle głowy lub inne. Przydat-
ność takich informacji o działaniach niepożądanych leku jest
mała i przyczynia się do efektu nocebo.
Do zwiększenia skuteczności leczenia różne towarzystwa na-
ukowe opracowały kliniczne zalecenia terapeutyczne (Clinikal
Guidelines). Zalecenia te są bardzo przydatne dla lekarzy, jeżeli
dotyczą jednego schorzenia.
W przypadku konieczności łączenia klinicznych zaleceń do le-
czenia kilku schorzeń występujących równocześnie, zwiększa
się niebezpieczeństwo występowania niekorzystnych interakcji
(31).
Piśmiennictwo:
3.BottingJ.TheHistoryofThalidomide.DrugNewsPerspect.2002Nov;
15 (9): 604-611.
4. Bren L. Frances Oldham Kelsey. FDA medical reviewer leaves her
mark on history. FDA Consum. 2001; 35 (2): 24-9.
5. Brown P, Gajdusek DC, Gibbs CJ Jr, Asher DM. Potential epidemic of
Creutzfeldt-Jakob disease from human growth hormone therapy. N
Engl J Med. 1985 Sep 19;313 (12): 728-31
6. Calabrese L, Fleischer A.B. Thalidomide: current and potential clini-
cal applications. Am J Med. 2000 Apr 15;108 (6): 487-95
7. Carroll-Pankhurst C., Engels E.A., Strickler H.D., Goedert J.J., Wagner
J, Mortimer Jr E.A. Thirty-five year mortality following receipt of SV40-
contaminated polio vaccine during the neonatal period. Br J Cancer.
2001; 85 (9): 1295–1297.
9. Dang-Tan T., Mahmud S.M., Puntoni R., Franco E.L. Polio vaccines,
Simian Virus 40, and human cancer: the epidemiologic evidence for
a causal association Oncogene. 2004; 23, 6535–6540.
10. Decyzje i komunikaty Głównego Inspektoratu Farmaceutycznego
2015
11. Engels E.A., Cancer risk associated with receipt of vaccines conta-
minatedwith simian virus 40: epidemiologic research. Expert Rev Vac-
cines. 2005 Apr; 4 (2): 197-206.
12. England J.D., Walsh J.C., Stewart P., Boyd I., Rohan A., Halmagyi
G.M. Mitochondrial myopathy developing on treatment with the
HMG CoA reductase inhibitors – simvastatin and pravastatin. Aust N
Z J Med 1995; 25: 374-5.
13. FDA (Food and Drug Administration). Thalidomide promising for
Znaczenie zbierania informacji o niepożądanym
działaniu leków...
ciąg dalszy ze str. 23
Zakres i rodzaj działań niepożądanych leków i występowanie
interakcji pomiędzy lekami ulega ciągłej zmianie, ze względu
na wprowadzanie nowych leków i nowych sposobów leczenia.
Istnieje więc potrzeba ciągłej obserwacji tych zmian. Sposób
zgłaszania działań niepożądanych leków jest podawany w ak-
tualizowanych aktach prawnych Ministerstwa Zdrowia (Adden-
dum a i b).
Chciałbym również wskazać na możliwość występowania dzia-
łań niepożądanych nie zapisanych w drukach informacyjnych.
Inaczej, czytanych między wierszami.
Powszechnie wiadomo, że stosowanie statyn w leczeniu zabu-
rzeń przemiany lipidów powoduje występowanie miopatii i nie-
kiedy rozpływnej martwicy mięśni szkieletowych – rhabdomio-
lizy (12,20,25-27,35).
Mięśnie szkieletowe poprzecznie prążkowane posiadają taką
samą budowę jak mięsień sercowy. Nigdzie nie spotkałem w pi-
śmiennictwie wzmianki, że statyny powodują uszkodzenie
mięśni szkieletowych, ale nie uszkadzają mięśnia sercowego.
Może ktoś z państwa w czasie swojej praktyki lekarskiej spró-
buje zaobserwować, czy statyny powodując miopatię mięśni
szkieletowych rzeczywiście nie wpływają na czynność mięśnia
sercowego.
W dowód uznania zasług za wzorowe obserwację działań nie-
pożądanych talidomidu, dr Franciszka Oldham-Kelsey została
odznaczona przez prezydenta J.F. Kennedy’ego wysokim odzna-
czeniem „Za Zasługi w Służbie Cywilnej”.
Za wzorową obserwację działań niepożądanych leków, każdy
lekarz może sobie nadać takie odznaczenie, które nawet jest
więcej warte od odznaczeń nadawanych przez dostojników
państwowych, ponieważ wypływa z własnej świadomej godno-
ści dobrze spełnionych obowiązków.
Prof. dr hab. n. med. Waldemar Janiec
multiple myeloma. Avaliable in: URL: http://www.cancer.gov/elinical-
trials/results/thalidomide-and.multiple-myeloma 1299.
14. FDA. Food and Drug Administration. FDA approves thalidomide
for hansen's diseade side effects, umposes unprecedent restrictions
on distribuition. Avaliable in: URL: http://www.fda.go/bbs/topics/AN-
SWERS/ANS00887.html.
15. Fisher SG, Weber L, Carbone M. Cancer risk associated with simian
virus 40 contaminated polio vaccine. Anticancer Research 1999;19
(3B): 2173–2180.
16. Fitzpatrick M. The Cutter Incident: How America's First Polio Vac-
cine Led To A Growing Vaccine Crisis. J R Soc Med. 2006; 99 (3): 156.
17. Frances Oldham Kelsey: Medical reviewer famous for averting
a public health tragedy. U.S. Food and Drug Administration.
18. Ito T, Ando H., Handa H. Teratogenic effects of thalidomide: mole-
cular mechanisms. Cell Mol Life Sci. 2011;68 (9): 1569-79.
19. Janiec W. Leki sieroce w doli i niedoli. Wydawnictwo fbc-soft Sp.
z o.o. Katowice 2015
20. Joy T.R., Hegele R.A. Statin-Related Myopathy Int J Cardiol. 2012;
159 (3): 169-76.
21. Kozyra K., Hereta J. Był corhydron, teraz skolina
22. Marzewski DJ1, Towfighi J, Harrington MG, Merril CR, Brown P.
Creutzfeldt-Jakob disease following pituitary-derived human growth
hormone therapy: a new American case. Neurology. 1988 Jul; 38 (7):
1131-3.
23. McBride W.G. Thalidomide and congenital abnormalities. Lancet
1961; 2:1358.