30 / 40
Pro Medico
•
listopad 2014
28
lekarz w mediach
Dobra osobiste podlegają ochronie w kil-
ku aktach prawnych, jednak chciałbym
skupić się na ochronie wynikającej z ko-
deksu cywilnego (k.c.).
Kodeks cywilny w art. 23 wylicza dobra
osobiste człowieka: zdrowie, wolność,
cześć, swoboda sumienia, nazwisko
lub pseudonim, wizerunek, tajemnica
korespondencji, nietykalność mieszka-
nia, twórczość naukowa, artystyczna,
wynalazcza i racjonalizatorska, które
podlegają ochronie.
Wyliczenie to jest przykładowe, a orzecz-
nictwo sądowe wypracowało jeszcze kata-
log innych dóbr osobistych podlegających
ochronie. Zgodnie z art. 24 k.c. ten, czyje
dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym
działaniem, może
żądać zaniechania
tego działania
, chyba że nie jest ono bez-
prawne oraz tego, by osoba, która dopu-
ściła się naruszenia, dopełniła czynności
potrzebnych do
usunięcia jego skutków
,
w szczególności, by złożyła oświadczenie
odpowiedniej treści i w odpowiedniej
formie. Może
żądać zadośćuczynienia
pieniężnego lub zapłaty
odpowiedniej
sumy pieniężnej na wskazany cel spo-
łeczny, jeżeli wskutek naruszenia dobra
osobistego została wyrządzona szkoda
majątkowa, poszkodowany również może
żądać jej naprawienia.
Aby doszło do naruszenia dóbr osobi-
stych, muszą zostać spełnione łącznie trzy
przesłanki:
istnienie dobra osobistego,
zagrożenie lub naruszenie tego dobra,
bezprawność jego zagrożenia lub na-
ruszenia.
O ile fakt opublikowania zniesławiającego
artykułu w prasie dotyczącego danego le-
karza nie rodzi problemów dowodowych,
o tyle jeśli z naruszeniem dobra osobiste-
go mamy do czynienia np. na korytarzu
szpitalnym, sprawa nie jest już taka łatwa,
gdy odtworzenie danego zachowania lub
treści wypowiedzi, ma miejsce na podsta-
wie zeznań stron i świadków. Ponadto do-
chodzenie roszczeń możliwe jest jedynie,
gdy możemy zidentyfikować podmiot,
który dopuszcza się naruszenia, jak i pod-
miot, którego naruszenie dotyczy. Warto
powołać orzeczenie Sądu Apelacyjnego
w Katowicach z dnia 24 maja 2002 r., I ACa
1459/01, w którym to Sąd stwierdził, że
Dobra osobiste
Lekarze coraz częściej sygnalizują w naszym biurze prawnym problemy związane
z ochroną ich dóbr osobistych. Problematyka nie jest prosta, w praktyce często
okazuje się, że do naruszenia dóbr osobistych nie dochodzi lub pomimo narusze-
nia, dochodzenie praw przed sądem jest utrudnione.
„Okoliczność, że w notatce prasowej nie
wymieniono nazwiska powoda ani jego
miejsca zamieszkania, nie uchyla naru-
szenia jego czci i dobrego imienia, jeżeli
treść notatki pozwala na identyfikację
osoby powoda w jego środowisku”.
DOBRA OSOBISTE GRUPY OSÓB
Należy przychylić się do poglądów, z któ-
rych wynika, że
ochrona przysługuje
wówczas, gdy każdą osobę z tejże gru-
py można zidentyfikować, a sama gru-
pa w sobie jest niewielka
. Ponadto
ob-
raźliwa wypowiedź musi odnosić się do
poszczególnych członków danej grupy,
a nie grupy samej w sobie
. Nie można
zatem wykluczyć przyznania roszczeń
poszczególnym lekarzom, pod adresem
których padło stwierdzenie, że „wszyscy
lekarze z oddziału X w szpitalu Y biorą
łapówki”
(ale już nie wobec stwierdzenia
w mediach „lekarze biorą łapówki” – przyp.
redakcji).
NARUSZENIE CZCI I DOBREGO IMIENIA
W praktyce lekarze najczęściej wskazu-
ją na naruszenia czci oraz ich dobrego
imienia. Naruszenie to może przejawiać
się w różnych formach np. w wypowie-
dzi ustnej, pisemnej, lub przekazanej za
pośrednictwem innego nośnika informa-
cji. Naruszenie może nastąpić w artykule
prasowym, w wywiadzie, książce, audycji
radiowej, telewizyjnej, Internecie. Naru-
szenie może także mieć miejsce poprzez
rysunek, fotografię a nawet gest.
Nie wdając się w szczegółową analizę
konstrukcji prawnej naruszenia dóbr oso-
bistych, na koniec należy stwierdzić, że
ocena, czy nastąpiło naruszenie dobra
osobistego, nie może być dokonana we-
dług indywidualnej wrażliwości zaintere-
sowanego, lecz przede wszystkim według
obiektywnej społecznej miary i oceny
rozsądnego, uczciwie myślącego czło-
wieka
. Niewątpliwie każdy przypadek
naruszenia dóbr osobistych musi być pod-
dany indywidualnej analizie.
Radca prawny
Śląskiej
Izby Lekarskiej
Jakub Frakowski
Naruszenie dobrego imienia może mieć
miejsce też poprzez rysunek,
fotografię, a nawet gest.
Każdy przypadek naruszenia dóbr osobistych
musi być poddany indywidualnej analizie.
fot.: Obraz licencjonowany przez Depositphotos.com/Drukarnia Chroma