15 / 40
13
Pro Medico
•
luty 2015
leczenie bólu
rotoniny), leki przeciwpadaczkowe i ste-
roidy.
Przy wyborze leku konieczne jest
uwzględnienie chorób współistnieją-
cych, przeciwwskazań i możliwości wy-
stąpienia działań niepożądanych.
W grupie nieopioidowych leków prze-
ciwbólowych najbezpieczniejszymi są
paracetamol i pyralgina, pod warunkiem
nieprzekraczania zalecanych dawek mak-
symalnych. Stosowanie niesteroidowych
leków przeciwzapalnych wiąże się z wy-
stępowaniem wielu objawów niepożąda-
nych i powikłań, między innymi ze strony
przewodu pokarmowego (owrzodzenia
w błonie śluzowej żołądka i dwunastnicy,
enteropatia, krwawienia z górnego i dol-
nego odcinka przewodu pokarmowego),
układu krążenia (ostry zespół wieńcowy,
udar mózgu, zastoinowa niewydolność
krążenia, podwyższone ciśnienie krwi)
i nerek (nefrotoksyczność i niewydolność
nerek). Niesteroidowe leki przeciwzapal-
ne należy stosować ze szczególną ostroż-
nością w grupie wiekowej >65 roku życia
– w najmniejszej skutecznej dawce i tak
krótko, jak to możliwe. Absolutnie prze-
ciwwskazane jest łączenie dwóch nieste-
roidowych leków przeciwzapalnych. Nie
prowadzi to do większej skuteczności
leczenia, a zwiększa ryzyko wystąpienia
powikłań.
O ile stosowanie opioidów w bólu
u chorych na nowotwór, mimo że nadal
zbyt rzadkie, jest akceptowane, to ordy-
nowanie tych lekóww leczeniu bólu po-
chodzenia nienowotworowego nie jest
powszechnie przyjęte.
Z opioidami jest
związanych wiele nieprawdziwych opinii
mówiących, że „stosowanie morfiny ozna-
cza, że śmierć jest blisko”, „morfina uzależ-
nia”,„morfinę podaje się tylko w raku”.
Po raz pierwszy zasady terapii opioidami
w bólu nienowotworowym zostały opu-
blikowane przez Międzynarodowe Towa-
rzystwo Badania Bólu w 1994 roku, a Pol-
skie Towarzystwo Badania Bólu wydało
swoje zalecenia w 2004 roku. U pacjentów
z przewlekłym bólem nienowotworowym
właściwie zakwalifikowanych do leczenia
opioidami można uzyskać zmniejszenie
natężenia bólu do wartości akceptowal-
nych oraz wynikającą z tego poprawę
jakości życia i funkcjonowania w życiu co-
dziennym.
Rozpoczęcie leczenia opioidami w bólu
przewlekłym pochodzenia nienowotwo-
rowego należy rozważyć, gdy chory od-
czuwa stały ból, trwający dłużej niż trzy
miesiące, o znacznym natężeniu (6 lub
wyższym w skali NRS – numerycznej ska-
li bólu od 0 do 10) oraz metody leczenia
przyczynowego lub inne farmakologiczne
są nieskuteczne i/lub związane z nasilony-
mi objawami niepożądanymi. Do przeciw-
skazań do stosowania opioidów należą:
zespół uzależnienia alkoholowego, choro-
by psychiczne oraz uzależnienie od opio-
idów lub innych leków (np. benzodwuaze-
piny) w wywiadzie.
Komisja ds. Emerytów
i Rencistów
Okręgowej Rady Lekarskiej
w Katowicach
serdecznie zaprasza wszystkich
Lekarzy Emerytów
i Rencistów
na
spotkanie wielkanocne
które odbędzie się
24 marca 2015 r. o godz. 14.00
w Domu Lekarza
Zgłoszenia przyjmuje
Pani Katarzyna Fulbiszewska
pod nr. tel. 32 60-44-254
lub 60-44-200.
Poradnie Leczenia Bólu z certyfikatami Polskiego Towarzystwa
Leczenia Bólu na terenie województwa śląskiego:
1. BYTOM:
NZOZ NEURON
CERTYFIKAT PTBB: od dnia 26.05.2011
2. CHORZÓW:
NZOZ„ATOMED” PORADNIA LECZENIA BÓLU
CERTYFIKAT PTBB: od dnia 24.06.2008
3. DĄBROWA GÓRNICZA:
PORADNIA LECZENIA BÓLU SN ZOZ„PANACEUM”
CERTYFIKAT PTBB: od dnia 19.08.2013
4. KATOWICE:
PORADNIA LECZENIA BÓLU SP Centralnego Szpitala Klinicznego
im. prof. K. Gibińskiego Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach
CERTYFIKAT PTBB: od dnia 16.06.2000
5. KATOWICE:
PORADNIA LECZENIA BÓLU, NZOZ Centrum Medyczne Graniczna
CERTYFIKAT PTBB: od dnia 28.10.2013
6. RYBNIK:
PORADNIA LECZENIA BÓLU, Niepubliczny Specjalistyczny ZOZ„ALGOS”
CERTYFIKAT PTBB: od dnia 19.03.2008
7. TYCHY:
PORADNIA LECZENIA BÓLU PRZEWLEKŁEGO NZOZ
CERTYFIKAT PTBB: od dnia 16.06.2000
8. ZABRZE:
PORADNIA LECZENIA BÓLU, SP Szpital Kliniczny nr 1 im. prof. Stanisława Szyszko
Śląskiego Uniwersytetu Medycznego
CERTYFIKAT PTBB: od dnia 10.01.2012
9.
ZABRZE:
PORADNIA LECZENIA BÓLU, NZOZ„OPIFER”
CERTYFIKAT PTBB: od dnia 19.03.2008
Zalecane jest stosowanie preparatów do-
ustnych o przedłużonym działaniu lub
form do podawania przezskórnego. Leki
o przedłużonym działaniu są dawkowane
dwa razy dziennie, w stałych odstępach
co 12 godzin, bez oczekiwania na wystą-
pienie bólu. Plastry uwalniające opioidy
przezskórnie działają 72 lub 96 godziny.
Preparaty krótko działające mogą i powin-
ny być stosowanewbólach przebijających.
Opioidy nie są lekami pozbawionymi
działań niepożądanych. Do najczęściej
występujących należą zaparcia, nud-
ności, wymioty, sedacja, senność i splą-
tanie
. Rzadziej występuje dysforia i świąd
skóry. Przy zbyt wysokim dawkowaniu
może rozwinąć się depresja oddechowa.
Włączając do leczenia opioidy, lekarz powi-
nien zlecić rozpoczęcie profilaktyki zaparć,
nie czekając na ich wystąpienie. Nudności
i wymioty występują najczęściej w począt-
kowym okresie leczenia i ustępują w wy-
niku tolerancji po około 5-10 dniach. Przy
przewlekłym stosowaniu opioidów mogą
pojawiać się zaburzenia immunologiczne
i hormonalne. Może też wystąpić hiperal-
gezja poopioidowa.
Zjawisko powstawania bólu jest patofi-
zjologicznie bardzo złożonym procesem.
Wynika z tego konieczność stosowania far-
makoterapii polimodalnej – równoległego
podawania kilku leków przeciwbólowych
o różnych mechanizmach działania oraz
koanalgetyków. W sytuacjach trudnych,
gdy pomimo leczenia nie uzyskujemy
oczekiwanego zmniejszenia bólu, war-
to skorzystać z pomocy poradni leczenia
bólu i skierować tam chorego.
Dr n. med. Andrzej Daszkiewicz
Zakład Badania i Leczenia Bólu
Katedry Anestezjologii, Intensywnej
Terapii i Medycyny Ratunkowej
Śląskiego Uniwersytetu Medycznego
w Katowicach
Komunikat