27 / 40
25
Pro Medico
postscriptum
•
sierpień/wrzesień 2016
(...)
POWSTANIE KATEDRY PEDIATRII I KLINIKI
CHORÓB DZIECI W ZABRZU
Ważnym wydarzeniem dla rozwoju opieki nad dzieckiem w re-
gionie Górnego Śląska było powołanie w 1948 r. wyższej uczelni
kształcącej kadrę medyczną. 1 stycznia 1952 r. szpital dziecięcy
został przekazany Śląskiej Akademii Medycznej
1
. Decyzją władz
uczelni powołano wówczas I Katedrę Pediatrii i Klinikę Chorób
Dzieci
2
. Mieściła się przy ul. 3 Maja 63 w Zabrzu i liczyła 120 łó-
żek na czterech oddziałach: gruźliczo-zakaźnym, wewnętrznym,
niemowlęcym-wewnętrznym oraz niemowlęcym-biegunkowym.
Od początku lat 50 do 1963 r. była to jedyna Katedra Pediatrii Ślą-
skiej Akademii Medycznej.
Organizatorem i kierownikiem został, przybyły jesienią 1951 r.
do Zabrza, doświadczony lekarz, naukowiec i społecznik prof.
Ar-
tur Chwalibogowski
3
.
Klinika w Zabrzu została uruchomiona
w prowizorycznych warunkach. Istniejący murowany budynek
szpitalny nie odpowiadał podstawowym warunkom pracy. Od-
dział gruźliczo-zakaźny mieścił się np. w baraku. Dyrektorem Szpi-
tala od czasu powojennego był dr med.
Henryk Krupiński
4
, jego
zastępcą – dr med.
Jan Kroczak
. Pozostałymi oddziałami kiero-
wali:
Edwarda Piotrowska
5
, Bożena Hager-Małecka, Helena
Wojciechowska
6
. Jedynym lekarzem była
Irena Czekajowa
.
W następnych latach liczba łóżek na oddziale gruźliczym zmniej-
szyła się, a oddział zakaźny został zlikwidowany. Od stycznia
1952 r. zmienił się zakres i charakter pracy w szpitalu-klinice. Po-
szpitale
wstały cztery pracownie: radiologiczna, analityczna, przemiany
materii, chemiczna
7
. W 1963 r. Klinika została przeniesiona do bu-
dynku wcześniej zajmowanego przez I Klinikę Chorób Wewnętrz-
nych
8
przy ul. 3 Maja 13/15. Tam utworzono cztery oddziały:
obserwacyjny, gruźliczy, niemowlęcy wewnętrzny i niemowlęcy
biegunkowy. Liczba łóżekwynosiła 120. Profesor A. Chwalibogow-
ski wraz ze współpracownikami przyczynił się do rozwoju na Ślą-
sku lecznictwa szpitalnego i ambu-
latoryjnego, rozbudował placówkę,
kształcił kadrę i organizował opie-
kę nad dzieckiem. Prace naukowe
z tego okresu dotyczyły choroby
reumatycznej, gruźlicy dziecięcej,
zapaleń płuc i opłucnej, ropnych za-
paleń opon mózgowo-rdzeniowych,
nowotworów, białaczek, mukowi-
scydozy, żywienia, a także psychiki
chorego dziecka. Profesor uważał,
że troska o zdrowe dziecko, a więc
szczepienia ochronne, odżywianie,
higiena osobista i tryb życia zmniej-
szają zachorowalność. Mimo trud-
ności, z jakimi borykała się katedra
9
,
odpowiedzialność zawodowa i za-
pał pracowników klinicznych miały
wpływ na rozwój tej dyscypliny me-
dycznej.
Obsada Katedry i Kliniki w Zabrzu
w 1951 r.: 1 adiunkt, 5 starszych
asystentów, 7 asystentów, a w 1963
–1 docent, 5 adiunktów, 9 starszych
Tekst jest skrótem wykładu, wygłoszonego podczas Międzynarodowej
Konferencji Historii Medycyny „Szpitalnictwo na Górnym Śląsku”, która
odbyła się w dniach 10-11 czerwca w Domu Lekarza w Katowicach.
Zarys historii Kliniki Pediatrii w Zabrzu
(1952-1999) – pierwszej placówki pediatrycznej typu akademickiego
na Górnym Śląsku
Profesor Bożena Hager-Małecka podczas uroczystego wręczenia
Wawrzynu Lekarskiego, najwyższego wyróżnienia Śląskiej Izby
Lekarskiej. Dom Lekarza, 2011 r.
Indeks z roku akademickiego 1961/1962. Nauczyciel pediatrii: prof. dr A.Chwalibogowski
ciąg dalszy na str. 26