ProMedico PS Pismo Śląskiej Izby Lekarskiej w Katowicach sierpień/wrzesień 2016 nr 233

Pro Medico

postscriptum

•

sierpień/wrzesień 2016

szpitale

asystentów, 2 asystentów. W 1964 r. kadrę stanowiło już 36 na-

uczycieli akademickich, w tym 1 profesor, 1 docent (dr hab. n.

med. Bożena Hager-Małecka), 4 adiunktów, 30 starszych asysten-

tów i asystentów. Od drugiej połowy lat 60. opieką medyczną

objęto wszystkie dzieci w wieku 0-18 lat. W ramach współpracy

z przemysłem opracowano wpływ zanieczyszczeń powietrza at-

mosferycznego na układ oddechowy i krążenia u dzieci z Zabrza,

Bytomia-Bobrek i Pyskowic, wpływ dziedzicznego niedoboru alfa

– antytrypsyny wśród dzieci i młodzieży Śląska i Zagłębia oraz

badanie objawów choroby w zależności od pyłowych zanieczysz-

czeń atmosferycznych środowiska. Przeciętnie liczba chorych

dzieci leczonych rocznie w Klinice wynosiła 1422, a w poradni

przyklinicznej przyjmowano około 2000 dzieci rocznie.

Po przedwczesnej śmierci prof. Artura Chwalibogowskiego

(zm. 11 lutego 1964 r.) kierownikiem Katedry i Kliniki zosta-

ła doc. dr hab.

Bożena Hager-Małecka

, którą prowadziła

od 1965 r. nieprzerwanie, do przejścia na emeryturę w roku 1990.

Przy współpracy Kliniki Pediatrii i Pogotowia Ratunkowego w Za-

brzu uruchomiono pierwszą w kraju karetkę reanimacyjną dzie-

cięcą z tzw. transportem na siebie. W 1979 r. z inicjatywy prof. Bo-

żeny Hager-Małeckiej, ówczesnej posłanki na Sejm, rozpoczęto

budowę w Państwowym Szpitalu Klinicznym nr 1 nowoczesnego

pawilonu. W 1985 r. obiekt oddano do użytku. Zlokalizowano

w nim: Klinikę Hematologii, Chirurgii Dziecięcej, Szpital Dzienny,

Pracownię Rehabilitacji oraz 16 poradni specjalizacji dziecięcych.

W 1986 r. ze Szpitala Klinicznego nr 1 powołano Szpital Kli-

niczny nr 2 – Śląskie Centrum Pediatrii. Dyrektorem placówki

została prof. dr hab. n. med. Bożena Hager-Małecka.

W latach 80. Szpital stał się w regionie nowoczesną, wielofunkcyj-

ną instytucją, spełniającą wszystkie europejskie normy.W1981 r.

tutaj została powołana pierwsza w Polsce

Klinika Patologii No-

worodka

, której inicjatorką i autorką założeń organizacyjnych

i projektowych była doc. dr hab. n. med.

Irena Norska-Borów-

. Budowę Kliniki zrealizowano ze środków społecznych.

Powstały ośrodek należał do wyróżniających się, ze względu

na, między innymi, wprowadzenie intensywnej terapii nowo-

rodkowej jako integralnej części kliniki. Zespół lekarzy stanowili:

Wojciech Grzywna, Adam Grzybowski, Janusz Witalis, Marek

Pawłowski, Krzysztof Kozłowski oraz Anna Nowak

Klinika Patologii Noworodka w Zabrzu jako pierwszy ośrodek

specjalistyczny w Polsce odegrała istotną rolę w tworzeniu in-

tensywnej opieki nad ciężko chorym noworodkiem, zwłaszcza

w zakresie transportu medycznego i wprowadzenia krążenia

pozaustrojowego metodą ECMO

. Kontakt chorych noworod-

ków z rodzicami w klinice, wykorzystanie do odżywiania pokar-

mu matki, wielospecjalistyczna, kompleksowa rehabilitacja oraz

opieka i leczenie w systemie długofalowych obserwacji były naj-

większymi osiągnięciami zespołu prof. dr hab. n. med. Ireny Nor-

skiej-Borówki

W oparciu o założenia programowe Kliniki Patologii Noworodka

rozpoczęto systematyczną kontrolę oftalmoskopową i otosko-

pową u wszystkich chorych noworodków. U noworodków z re-

tinopatią początkowo stosowano krioterapię, a następnie zabie-

gi okulistyczne przy użyciu lasera. Wszystkie chore noworodki,

po wypisaniu do domu, podlegały okresowej kontroli w porad-

niach przyklinicznych Kliniki Patologii Noworodka ŚAM w Zabrzu

i Klinik Okulistycznych i Laryngologicznych ŚAM. Zespołowe le-

czenie umożliwiło uzyskanie korzystnych efektów terapeutycz-

nych w postaci lekkich form niedowidzenia i wczesnego wykrycia

i leczenia głuchoty u dzieci rehabi-

litowanych i leczonych w rożnych

ośrodkach w Polsce i w świecie.

Po przejściu na emeryturę prof. Ire-

ny Norskiej – Borówki,

od 1999 r.

ośrodek prowadziła prof. dr hab.

n. med. Urszula Godula-Stuglik

W 1987 r. prof. B. Hager-Małecka

zorganizowała w Śląskim Centrum

Pediatrii pierwszy w Polsce połu-

dniowej Oddział Dializ dla dzieci

oraz Oddział Dziennej Resocjaliza-

cji i Rewalidacji dla dzieci głęboko

upośledzonych z terenu Zabrza.

W wyniku podziału I Katedry Pe-

Zarys historii Kliniki Pediatrii w Zabrzu

diatrii na sześć jednostek powstała

Klinika Ogólnopediatryczna,

której kierownikiem była do 31 grudnia 1990 r. prof. Bożena

Hager-Małecka.

Do głównych osiągnięć I Katedry Pediatrii w Zabrzu w latach

1964-1990 należało wykrycie kilkuset przypadków przewle-

kłej ołowicy

u dzieci mieszkających w okolicy huty w Katowi-

cach-Szopienicach, zorganizowanie akcji profilaktycznej, opraco-

wanie metod i wdrożenie rehabilitacji noworodków i niemowląt,

zorganizowanie pierwszego w kraju oddziału intensywnej terapii

dziecięcej, utworzenie szpitala dziennego, wprowadzenie tzw.

chirurgii jednego dnia oraz wykonywanie operacji chirurgicznych

przez neurochirurgów, chirurgów stomatologicznych, chirurgów

naczyń, utworzenie Dziecięcego Oddziału Dializ.

Śląskie Centrum Pediatrii przyczyniło się do optymalnego wyko-

rzystania wysoko specjalistycznej kadry, nowoczesnej aparatury

naukowej i klinicznej. Miało to decydujący wpływ na skrócenie

pobytu chorego dziecka w szpitalu (średni pobyt z 18,3 dnia

w 1985 r. zmniejszył się do 6,9 dnia w 1988 r.). Wzrosła także liczba

hospitalizowanych dzieci z 2500 w 1985 r. do 11 700 dzieci w roku

1988

W 1991 r. funkcję kierownika Kliniki Ogólnopediatrycznej powie-

rzono dr hab. n. med.

Krystynie Karczewskiej

. Klinika składała

się z trzech oddziałów, liczących 100 łóżek oraz pracowni specjali-

stycznych i poradni

. W 1993 r. rozpoczęto Program PMU (Projekt

Management Unit) „Matka – Dziecko” – pomocy Rządu Konfede-

racji Szwajcarii dla dzieci śląskich. Ekspertem medycznym strony

szwajcarskiej był w latach 1993-1996 dr n.med.

Władysław Kala-

ciński

konsultant wojewódzki ds. pediatrii. Dzięki niemu Śląskie

Centrum Pediatrii stało się ośrodkiem koordynującym.

Po śmierci dr. Kalacińskiego funkcję eksperta medycznego strony

szwajcarskiej objęła prof. dr hab. Krystyna Karczewska

, jej za-

stępcą została dr hab.

Anna Obuchowicz

. W ramach programu

otrzymano znaczącą pomoc w postaci sprzętu medycznego: apa-

raty USG, respiratory, inkubatory, kardiomonitory, pulsoksymetry,

lampy do fototerapii, pompy infuzyjne, inhalatory.

Od 1992 r. kierownikiem I Katedry Pediatrii w Zabrzu została

prof. dr hab. n. med.

Irena Norska-Borówka

. Szczególną zasługą

prof. Norskiej-Borówki były zawodowe i społeczne starania o po-

prawę zdrowotności dzieci śląskich. Po raz pierwszy w Polsce udo-

wodniła ścisły związek między stopniem skażenia środowiska na-

turalnego a częstością występowania komplikacji w okresie ciąży,

porodów przedwczesnych, urodzeń dzieci z małą masą ciała, wad

wrodzonych u dzieci, wartością współczynnika umieralności nie-

mowląt

. Dzięki współpracy z prof. Hellbrugge z monachijskiego

Prof. Irena

Norska-Borówka.

ciąg dalszy ze str. 25