25 / 40
23
Pro Medico
postscriptum
•
kwiecień 2014
prawo medyczne
Uprawnienia lekarzy
– przedsiębiorców
z tytułu
rękojmi i gwarancji
„Aby kraj mógł żyć, trzeba, aby żyły prawa”
Adam Mickiewicz
WSTĘP
Na przełomie 2014 i 2015 roku w mediach została przeprowadzo-
na kampania informacyjna dotycząca zmian w zakresie przepisów
dotyczących praw konsumentów. Na początku warto zatem wy-
jaśnić, kto w obrocie prawnym i gospodarczym będzie uważany
za konsumenta, a kto za przedsiębiorcę? Za konsumenta, zgod-
nie z art. 221 Kodeksu cywilnego, uważa się osobę fizyczną do-
konującą z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bez-
pośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Z kolei
każdy lekarz, który posiada zarejestrowaną praktykę lekarską (bez
względu na jej rodzaj) jest przedsiębiorcą. Dlatego też zakup, któ-
ry został udokumentowany fakturą VAT, gdzie w miejscu danych
odbiorcy zostały wpisane dane praktyki lekarskiej: firma (nazwa),
NIP oraz adres działalności gospodarczej, będzie traktowany co
do zasady jako zakup dokonany przez przedsiębiorcę, a nie przez
konsumenta. Rozróżnienie to jest o tyle istotne, iż w przypadku
gdy zakupu dokonuje przedsiębiorca, jego uprawnienia mogą
być inne niż te, które przysługują konsumentowi. Ustawodaw-
ca bowiem z założenia traktuje konsumenta jako słabszą stronę
stosunku prawnego, przyznając mu uprawnienia szersze aniżeli
przedsiębiorcy.
Wspomniana na samym początku nowelizacja przepisów zmie-
niła wprawdzie na korzyść prawa przedsiębiorców dokonują-
cych zakupów, jednak nie zrównała ich z prawami konsumentów.
W niniejszym artykule przybliżę podstawowe zagadnienia do-
tyczące uprawnień przedsiębiorców z tytułu rękojmi i gwarancji
przysługujących w przypadku zakupu przez nich towaru. Należy
wyjaśnić, iż pojęcia rękojmi oraz gwarancji nie są tożsame i nie
mogą być traktowane zamiennie. Rękojmia stanowi reżim odpo-
wiedzialności sprzedawcy za fizyczną lub prawną wadę rzeczy.
Uprawnienia kupującego z tytułu rękojmi wynikają bezpośrednio
z Kodeksu cywilnego i nie zależą od woli sprzedawcy. Gwarancja
stanowi z kolei dobrowolne oświadczenie przedsiębiorcy (sprze-
dawcy lub producenta), na mocy którego przyjmuje on na siebie
odpowiedzialność za właściwości sprzedanego towaru, np. co do
wytrzymałości czy funkcjonalności. Dany towar może być objęty
gwarancją, ale nie musi. W przeciwieństwie do rękojmi, która wią-
że sprzedawcę z mocy prawa. Jednak już w tym miejscu należy
podkreślić, iż w przypadku sprzedaży pomiędzy dwoma przedsię-
biorcami mogą oni ograniczyć lub wyłączyć uprawnienia również
z tytułu rękojmi.
RĘKOJMIA
Z tytułu rękojmi sprzedawca odpowiada względem kupującego
za fizyczną lub prawną wadę rzeczy. Zgodnie z art. 5561 Kodeksu
cywilnego wada fizyczna polega na niezgodności rzeczy sprzeda-
nej z umową, w szczególności gdy sprzedana rzecz:
•
nie ma właściwości, które rzecz tego rodzaju powinna mieć
ze względu na cel w umowie oznaczony albo wynikający
z okoliczności lub przeznaczenia;
•
nie ma właściwości, o których istnieniu sprzedawca zapewnił
kupującego, w tym przedstawiając próbkę lub wzór;
•
nie nadaje się do celu, o którym kupujący poinformował
sprzedawcę przy zawarciu umowy, a sprzedawca nie zgłosił
zastrzeżenia co do takiego jej przeznaczenia;
•
została kupującemu wydana w stanie niezupełnym.
Jeżeli sprzedana rzecz ma wadę, kupujący może złożyć oświad-
czenie o obniżeniu ceny albo odstąpieniu od umowy, chyba że
sprzedawca niezwłocznie i bez nadmiernych niedogodności dla
kupującego wymieni rzecz wadliwą na wolną od wad albo wadę
usunie. Sprzedawca jednak z uprawnienia do naprawy lub wy-
miany w miejsce odstąpienia lub obniżenia ceny może skorzystać
tylko raz.
Oczywiście kupujący może, zamiast żądania obniżenia ceny lub
odstąpienia od umowy zażądać od razu wymiany rzeczy na nową
lub jej naprawy, a sprzedawca temu obowiązkowi, z pewnymi
wyjątkami, musi zadośćuczynić. Uwaga lekarze – przedsiębiorcy!
Przy sprzedaży pomiędzy przedsiębiorcami kupujący traci upraw-
nienia z tytułu rękojmi, jeżeli nie zbadał rzeczy w czasie i w sposób
przyjęty przy rzeczach tego rodzaju i nie zawiadomił niezwłocz-
nie sprzedawcy o wadzie, a w przypadku gdy wada wyszła na jaw
dopiero później – jeżeli nie zawiadomił sprzedawcy niezwłocznie
po jej stwierdzeniu. Do zachowania terminu wystarczy wysłanie
przed jego upływem zawiadomienia o wadzie. Zawiadomienie
może nastąpić drogą pisemną, ale także za pośrednictwem pocz-
ty elektronicznej.
Utrata uprawnień z tytułu rękojmi za wady fizyczne rzeczy nie na-
stępuje, mimo niezachowania terminów do zbadania rzeczy przez
kupującego lub do zawiadomienia sprzedawcy o wadzie, jeżeli
sprzedawca wiedział o wadzie albo zapewnił kupującego, że wady
nie istnieją. Sprzedawca odpowiada z tytułu rękojmi, jeżeli wada
fizyczna zostanie stwierdzona przed upływem dwóch lat, a gdy
chodzi o wady nieruchomości – przed upływem pięciu lat od dnia
wydania rzeczy kupującemu. Jednak samo roszczenie o usunięcie
wady lub wymianę rzeczy sprzedanej na wolną od wad przedaw-
nia się z upływem roku, licząc od dnia stwierdzenia wady.
GWARANCJA
Udzielenie gwarancji następuje przez złożenie oświadczenia
gwarancyjnego, które określa obowiązki gwaranta i uprawnienia
kupującego w przypadku, gdy rzecz sprzedana nie ma właściwo-
ści określonych w tym oświadczeniu. Oświadczenie gwarancyjne
może zostać złożone w reklamie. Obecnie nie jest konieczne wy-
danie dokumentu gwarancji, jednak w praktyce posiadanie doku-
mentu gwarancyjnego ma duże znaczenie. Dokument ten określa
bowiem m.in. nazwę i adres gwaranta lub jego przedstawiciela
w Polsce, zasięg terytorialny gwarancji, uprawnienia przysługu-
jące nabywcy z tytułu gwarancji i w końcu termin obowiązywa-
nia gwarancji. Jeśli termin gwarancji nie został określony, co jest
rzadkością, wynosi on dwa lata licząc od dnia, kiedy rzecz została
ciąg dalszy na str. 24