20 / 40
Pro Medico
•
listopad 2014
18
Prof. dr hab. n. med.
Ewa Otto-Buczkowska:
Truizmem byłoby powta-
rzanie, jak ważne jest w le-
czeniu wszystkich postaci
cukrzycy zabezpieczenie
możliwości prawidłowej,
nowoczesnej diagnosty-
ki, nowoczesnych leków,
a także wyposażenia cho-
rych w urządzenia do
monitorowania
glikemii
oraz podawania insuliny.
Te dwa ostatnie postulaty
odnoszą się głównie do
chorych z cukrzycą wy-
magających intensywnej
zasady terapii bólu
cukrzyca
14 listopada: Światowy Dzień Walki z Cukrzycą
O cukrzycy coraz częściej mówimy
w aspekcie ekonomicznym
i społecznym. Co bardziej zawodzi
w polskich realiach? Profilaktyka czy
rozwiązania systemowe (np. za mała
dostępność do nowoczesnych insulin,
pomp insulinowych czy inteligentnych
leków inkretynowych)?
O komentarz poprosiliśmy autorytet w tej dziedzinie medycyny –
prof.
Ewę Otto-Buczkowską
– specjalistę diabetologa, pediatrę,
byłą konsultant wojewódzką z zakresu diabetologii dziecięcej.
W chorobie nowotworowej umiarkowany
i silny ból przewlekły występuje często
i jest dokuczliwym objawem, niosącym
choremu zbyteczne cierpienie w każdej
fazie choroby. Przewlekłe bóle nowotwo-
rowe gnębią chorego w dzień i w nocy,
znacząco pogarszając jego jakość życia.
Ciągła i skuteczna kontrola bólu przewle-
kłego ma istotne znaczenie w procesie le-
czenia przyczynowego i pozwala choremu
utrzymać dobrą jakość życia w chorobie.
Nowoczesne i skuteczne leczenie przeciw-
bólowe w zespołach bólu przewlekłego
polega na ciągłym i harmonijnym zapew-
nieniu analgezji. Analgetyki podaje się
w regularnych odstępach czasu, a nie do-
raźnie lub w razie bólu. Dotyczy to zarów-
no analgetyków słabych i silnych, nieopio-
idowych i opioidowych. Ciągłe działanie
przeciwbólowe łączy się ze skutecznością,
łatwością przyjmowania, wygodą, bezpie-
czeństwem i ekonomią leczenia.
Dawkowanie leku przeciwbólowego na-
leży ustalić tak, by znajdował się on cią-
gle w pożądanym i skutecznym stężeniu
terapeutycznym (analgetycznym) w su-
rowicy krwi chorego. Dawkowanie anal-
getyku z każdego stopnia Drabiny Anal-
getycznej WHO zależy od natężenia bólu
i leczenia przeciwbólowego uprzednio
stosowanego u chorego, a nie od rodza-
ju choroby lub rokowania. Dawkowanie
analgetyku powinno być dostosowane do
Skuteczna kontrola umiarkowanego
i silnego bólu u chorych na nowotwory
indywidualnych potrzeb pacjenta, docho-
dząc do dawki należnej i skutecznej przez
miareczkowanie. Po osiągnięciu dawki
terapeutycznej (analgetycznej), w razie
sporadycznego pojawiania się bólu prze-
bijającego pomiędzy skutecznymi daw-
kami podstawowymi, można doraźnie
podawać dodatkowe dawki analgetyku
krótko działającego. Częstsze nawroty
bólu wskazują na konieczność zwięk-
szenia dawki podstawowej. Jeśli to tylko
możliwe, leków przeciwbólowych w bólu
przewlekłym nie powinno się podawać
pozajelitowo. Preferowane drogi podawa-
nia to: doustna, przezskórna, a następnie
podskórna.
Częstotliwość podawania leków prze-
ciwbólowych jest bardzo ważnym czyn-
nikiem w skutecznej analgezji. Formy
analgetyków opioidowych z systemem
kontrolowanego uwalniania podawane
co 12, 24, 72 godz. zapewniają kontrolę
bólu równą podawaniu morfiny w roz-
tworze co 4 godz. Zależność skuteczności
analgetycznej od częstotliwości i dróg po-
dawania analgetyku była oceniana w kon-
trolowanych badaniach prowadzonych
w Kanadzie, Wielkiej Brytanii i Stanach
Zjednoczonych Ameryki Północnej.
Formy analgetyków, w tym opioidowych
z kontrolowanym uwalnianiem, są w kli-
nicznym użyciu na pewno łatwiejsze do
podawania, ponieważ usprawniają zarów-
no obsługę, jak i kalkulację dawek. Dodat-
kowo zaobserwowano u chorych wyraźną
preferencję tych form w stosunku do roz-
tworu morfiny. Szczególnie ze względu
na wygodę, smak tabletek, łatwość daw-
kowania i zmniejszoną częstość dawko-
wania. Zapewnienie analgezji we wlewie
ciągłym podskórnym znacznie podraża
koszty podawania leku w warunkach szpi-
talnych i domowych. Wobec tego, biorąc
pod uwagę łatwość podawania, optimum
zastosowania i minimalizację kosztów,
lekarze powinni preferować formy leku
przeciwbólowego, które wymagają naj-
mniejszej liczby dawek dziennie. Ma to
również istotne znaczenie dla dobrej ja-
kości życia w chorobie pacjentów z bólem
przewlekłym.
Przewlekłe zespoły bólowe charakteryzują
się swoistą symptomatologią wymagającą
specyficznego leczenia przeciwbólowego
oraz wspomagającego (adjuwantami).
W zaawansowanej chorobie nowotworo-
wej występuje kilka rodzajów bólu.
Bóle przewlekłe mogą mieć różne pato-
mechanizmy i wymagać indywidualizacji
leczenia. Dokładna diagnostyka zespołów
bólowych jest celem do osiągnięcia stałej
i skutecznej kontroli bólu przewlekłego.
dr n. med. Jadwiga Pyszkowska,
specjalista medycyny paliatywnej
Najważniejsza jest edukacja