ProMedico PS Pismo Śląskiej Izby Lekarskiej w Katowicach luty 2016 nr 228

Pro Medico

•

luty 2016

konferencje

pracoholizmu) będą idealnymi kandyda-

tami poszukiwanymi na rynku pracy. Pro-

blem w tym, że eksploatacja organizmu

ma swoje granice, gdy nie ma kiedy wypo-

cząć, łatwo sięgnąć po tani, łatwo dostęp-

ny środek na szybkie wyluzowanie – alko-

hol lub lek uspokajający, narkotyczny itp.

i tak błędne koło uzależnienia się zamyka.

Ciekawy wgląd w mechanizmy psycholo-

giczne, jakie rządzą umysłem uzależnio-

nego, dał wykład mgr.

Jacka Skrobota

– psychologa, specjalisty psychoterapii

uzależnienia i współuzależnienia. Wska-

zywał on na system iluzji i zaprzeczania,

który nie pozwala na dostrzeganie ujem-

nych skutków uzależnienia w życiu osoby

uzależnionej. W wypadku lekarzy ten sys-

tem jest szczególnie rozbudowany, gdyż

posiadamy szeroką wiedzę na temat róż-

nych schorzeń i fizjologii człowieka. Dużo

łatwiej nam wytłumaczyć, że toksyczne

uszkodzenie wątroby to skutek skłonności

genetycznej lub proces autoimmunolo-

giczny, a nie – broń Boże – skutek alkoho-

lizmu. W wypadku zawodów zaufania pu-

blicznego, do których niewątpliwie należy

zawód lekarza, problem uzależnień jawi

się jako kompromitujący, godzi w autory-

tet zawodu, bywa postrzegany jako pro-

blem zawiniony.

Bardzo ciekawym rozwinięciem tezy

o chorobach, na których wystąpienie pa-

cjent „musi sobie zasłużyć”, był wykład

Gabrieli Muś

. Wskazywała ona na fakt

nierównego (gorszego) traktowania pa-

cjentów, u których potwierdzono uzależ-

nienie. Z drugiej strony aspekt współpracy

pacjenta w procesie leczenia uzależnień

jest kluczowy, brak rozpoznania, że mamy

do czynienia z nałogiem, opóźnia decyzje

o leczeniu, a zatem krok naprzód wiąże się

z jednej strony z konfrontacyjną postawą

wobec uzależnionego i z drugiej strony

z pracą nad destygmatyzacją uzależnień

jako„grzechów i wad charakteru”w społe-

czeństwie.

Ciekawą propozycję, jak te dwie rzeczy

połączyć, przedstawiła dr

Katarzyna Wi-

śniewska

– pełnomocnik ds. zdrowia leka-

rzy i lekarzy dentystów, w swojej prezen-

tacji na temat interwencji wobec lekarza

z problemem uzależnienia, na podstawie

własnych doświadczeń autorki na terenie

Gdańskiej Izby Lekarskiej. Dr Wiśniewska

wskazywała w jaki sposób współpraca

różnych organów izby lekarskiej, ośrod-

ków terapii uzależnień, członków rodziny

lekarza oraz pracodawców (przełożonych)

lekarza może wpływać na postęp leczenia

poszczególnych lekarzy. Najważniejszym

aspektem wydawał się kontakt z jed-

ną osobą, do której lekarz ma zaufanie

i z którą decyduje się współpracować na

podstawie jasno sprecyzowanych zasad

zawartych w kontrakcie, który podpisują

obie strony.

Bardzo interesujące impresje na temat no-

woczesnego sposobu leczenia uzależnień

wniósł wykład dr.

Marka Grzyba

, psychia-

try, specjalisty psychoterapii uzależnienia

i współuzależnienia, kierownika Ośrodka

Terapii Uzależnień w Częstochowie. Przed-

stawił główne założenia modelu psycho-

terapii skoncentrowanej na rozwiązaniu.

Wskazał, jak duże znaczenie ma przenie-

sienie głównego ciężaru z diagnozy (któ-

ra często kojarzy się ze stygmatem) i strat

w przebiegu nałogu, na cel, jakim jest stan

zdrowia i korzyści z nim związane. Biorąc

pod uwagę specyfikę uzależnień wśród le-

karzy, wydaje się to bardzo adekwatne, by

pokazywać osobie uzależnionej korzyści

z wyjścia z nałogu i konkretne kroki, które

pomogą jej to osiągnąć.

O tym, jak ważkim problemem dla pacjen-

tów, naszego środowiska i mediów jest

uzależnienie lekarza, mogliśmy się prze-

konać w wystąpieniu dr

Elżbiety Smę-

tek

– zastępcy Okręgowego Rzecznika

Odpowiedzialności Zawodowej (OROZ),

która przedstawiła wnikliwą analizę da-

nych statystycznych dotyczących spraw

związanych z uzależnieniami, a będą-

cych przedmiotem postępowania przed

OROZ. Ze statystyk tych między innymi

wynika, że problemy z powodu nałogów

w 85% przypadków dotyczą mężczyzn,

w 65% lekarzy specjalności zabiegowych,

średnia wieku wśród osób uzależnionych

od alkoholu to 57 lat, a od opiatów i THC

(tetrahydrokannabinol) to 37 lat. Autorka

postawiła tezę, że problematyka wysoko

funkcjonujących alkoholików (HFA) do-

kładnie odzwierciedla model picia lekarzy.

Wysoki poziom stresu, wypalenie zawo-

dowe, pracoholizm, pozorna solidarność

zawodowa, inteligencja, perfekcjonizm,

dobra sytuacja finansowa, zadbany wy-

gląd zewnętrzny, obsesyjne myśli o piciu,

wypieranie potencjalnych szkód, racjona-

lizacja, zachowania ryzykowne związane

z pracą pod telefonem, poranny kac.

O tym, jak odpowiedzialna i trudna jest

rola specjalistów wchodzących w skład

Komisji Specjalnych Orzekających o Zdol-

ności do wykonywania Zawodu (KSOOZ-

DWZ), powiedziała w swoim wykładzie

Danuta Korniak

, specjalista psychiatra,

członek Komisji Etyki Lekarskiej, często

przewodnicząca lub ekspert w KSOOZ-

DWZ. Komisje te są powoływane w wy-

jątkowych sytuacjach, gdy istnieje uza-

sadnione podejrzenie, że stan zdrowia

ogranicza lub uniemożliwia danemu leka-

rzowi zdolność do wykonywania zawodu.

autorka wskazywała na ważną rolę profi-

laktyki, działań zapobiegawczych i leczni-

czych, które, podjęte w porę, są w stanie

zapobiec konieczności ograniczania lub

zawieszania prawa wykonywania zawodu

ze względu na stan zdrowia.

Jako szczególnie ważne zadanie etyczne

jawi się tu rozpoczęcie dialogu na ten te-

mat w naszym środowisku. Na zadanie to

wskazywał w swoim wystąpieniu dr

Sta-

nisław Wencelis

, psychiatra, wieloletni

członek Komisji Etyki naszej Izby. W opar-

ciu o poszczególne artykuły Kodeksu Etyki

Lekarskiej autor wykazał, że każdy lekarz

jest zobowiązany dostrzegać problemy

zdrowotne u siebie, jak i u innych kolegów,

że jest to zobowiązanie i zadanie moralnie

uzasadnione odpowiedzialnością wobec

pacjentów, środowiska i wobec siebie

samych. Często jednak coś, co jest zada-

niem, jest również ciężkim wyzwaniem,

zwłaszcza gdy osobą, u której dostrzega-

my problem, jest nasz kolega po fachu,

nierzadko przyjaciel. Wówczas bardzo

trudno znaleźć granice, gdzie jest przy-

jaźń, a gdzie ukrywanie nałogu, zamiata-

nie pod dywan, gdzie kolega, a gdzie już

pacjent cierpiący na poważne, postępują-

ce schorzenie, które ma swoje ważkie kon-

sekwencje zawodowe, społeczne i wresz-

cie zdrowotne – do zgonu włącznie...

Konferencja o uzależnieniach rzuciła świa-

tło na niewielką część problemu, ale prze-

rwała milczenie w tym trudnym i wciąż

kontrowersyjnym temacie, pokazała też,

jak wiele jeszcze rzeczy jest do odkrycia

i do zrobienia.

Dorota Rzepniewska

Pełnomocnik ds. zdrowia lekarzy

i lekarzy dentystów ŚIL

Doc. JarosławMarkowski wyjaśnia genezę Konferencji o uzależnieniach.

fot.: Justyna Cichoń