23 / 40
21
Pro Medico
•
październik 2014
Adiustacja
– to redakcyjne przygotowanie
tekstówautorskich do publikacji. Wprowadza-
nie poprawek merytorycznych, stylistycznych,
ortograficznych, interpunkcyjnych oraz wska-
zówek techniczno-poligraficznych dotyczą-
cych sposobu składania, łamania i drukowa-
nia tekstu.
Autoryzacja
– masz do niej prawo! Wymagaj
jej za każdym razem, gdy udzielasz komen-
tarza prasie. Autoryzacja to zgoda na publi-
kację dosłownie cytowanej wypowiedzi lub
rozmowy. Polega na uzgodnieniu ostatecznej
redakcji tekstu przez osobę udzielającą infor-
macji przed jego publikacją. Art. 14, ust. 1 pra-
wa prasowego stwierdza, że dziennikarz nie
może odmówić osobie udzielającej informacji
autoryzacji dosłownie cytowanej wypowiedzi,
o ile nie była ona uprzednio publikowana. Nie
może polegać na dopisywaniu nowych akapi-
tów i zdań, zmieniających tezy i opinie.
Apla
– jednolite tło w technikach graficznych,
służące jako podkład pod tekst lub ilustrację.
Blacha
–wżargoniedziennikarskim–kolumna
gazetowabez ilustracji iwyróżnikówwtekście.
Cover story
– główny temat gazety, najczę-
ściej atrakcyjnie wyeksponowany na pierwszej
stronie.
Czołówka
– główny temat wydania. W gaze-
tach eksponowany napierwszej stronie, wme-
diach elektronicznych wiodący temat serwisu
informacyjnego. Ponadto każda strona gaze-
towamaswojączołówkę,zewzględunarangę
publikowanegomateriału.
Działka
–w żargonie dziennikarskim– obszar
zainteresowań tematycznych dziennikarzy
wkażdej redakcji.
Deadline
– moment zakończenia przyjmo-
wania materiałów do publikacji. Deadline dla
mediów elektronicznych (radio, telewizja) jest
uzależniony od godzin emisji programów in-
formacyjnych. Deadline dla prasy jest uzależ-
niony od terminów wysyłania złamanych już
strondo drukarni.
Embargo
– zakaz wcześniejszego opubliko-
wania podanej dziennikarzowi informacji.
Rzecznik prasowy ustala termin (np. godzinę
lub dzień), do którego obowiązuje zakaz roz-
powszechniania danej wiadomości.
Gotowiec
– popularne określenie na materia-
ły (np. rozdawane podczas konferencji praso-
wej), gdy są tak przygotowane, by dziennikarz
mógł z nich skorzystać bez dodatkowego
opracowania.
Praktyczny słownik pojęć prasowych
W odpowiedzi na zainteresowanie Czytelników słownikiem pojęć telewizyjnych, publikowanym na łamach wrześniowego
„Pro Medico”, kontynuujemy temat, tym razem przybliżając Państwu popularną terminologię z zakresu prasy. Warto oriento-
wać się w prawach przysługujących osobie udzielającej wypowiedzi dziennikarzom oraz rozumieć terminy prasowe mające
wpływ na odbiór komunikatu.
Layout
– projekt strony gazety (ogłoszenia
prasowego, plakatu); szczegółowy.
Lead (lid)
– początek artykułu, skondenso-
wana informacja, na ogół mieszcząca się
w jednym akapicie. Warto zwrócić uwagę
na jej charakter czy nie nosi w sobie zna-
mion nieuczciwej oceny.
Linia programowa
– zbiór redakcyjnych
założeń ideowych i światopoglądowych.
Makieta strony
– szkic kolumny gazetowej
z uwzględnieniem tytułów, tekstów, zdjęć,
grafik i ogłoszeń.
Materiał prasowy
– każdy opublikowany
lub przekazany do opublikowania w prasie
tekst (albo obraz o charakterze informacyj-
nym, publicystycznym, dokumentalnym lub
innym, niezależnie od środkówprzekazu, ro-
dzaju, formy, przeznaczenia czy autorstwa).
Michałek
– żargonowe określenie bardzo
krótkich informacji, ciekawostek na ogół
bez własnych tytułów, które można w razie
potrzeby wyrzucić bez większego uszczerb-
ku dla danego wydania pisma.
News
– „gorąca”, atrakcyjna informacja,
mająca charakter nowości.
Prawo prasowe
– podstawowy akt praw-
ny regulujący system medialny. W Polsce to
Ustawa z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo pra-
sowe (Dz.U. 1984 nr 5 poz. 24 z późniejszymi
zmianami).
Researcher
– w dziennikarstwie anglo-
saskim stażysta lub czasami także zawo-
dowiec dokonujący kwerendy, zbierający
informacje zamówione przez dziennikarza
piszącego dany tekst.
Off the record
– pochodzące z jęz. ang. okre-
ślenie oznaczające rozmowę, wypowiedź,
której nie wolno wykorzystać w publikacjach.
Na ogół możliwość zastrzeżenia, że tej wypo-
wiedzi nie wolno publikować, wykorzystuje
się w celu poszerzenia wiedzy dziennikarzy
na dany temat. Niektórzy wykorzystują tę for-
mułę, by zablokować, przynajmniej na jakiś
czas publikację danych, których już nie da się
ukryć. Wwypowiedziach 'nieoficjalnych' warto
zachować rozwagę, zwłaszcza jeśli rozmowa
jest nagrywana.
Sprostowanie
– rzeczowe i odnoszące się
dofaktów(niemożebyćnp.polemiką)sprosto-
wanienieścisłejlubnieprawdziwejwiadomości
zawartejwmaterialeprasowym.Tekstsprosto-
wania nie może przekraczać dwukrotnej obję-
tości fragmentumateriałuprasowego, którego
dotyczy. Naogół (pozawyjątkami określonymi
w Ustawie) musi być wystosowane przez oso-
bę, której dotyczą fakty przytoczone w prosto-
wanym materiale. W drukach periodycznych
powinno być opublikowane w tym samym
dziale i taką samą czcionką, comateriał praso-
wy, którego dotyczy, pod widocznym tytułem
„Sprostowanie”.
Wrzuta
– wyszczególniony graficznie, powtó-
rzony fragment tekstu głównego, wyróżnik
warty podkreślenia. Tzw. fragment wyrwany
z kontekstu, mający niemały wpływ na ocenę
czytelnika.
Wybicie
–wyróżnieniegraficznewtekście;naj-
częściej jest towytłuszczenie.
Oprac. AleksandraWiśniowska
(współpraca GrażynaOgrodowska)
lekarz w mediach
rys. Katarzyna Wiśniewska-Lewicka